Datum en tijdstip start overlast
Oorzaak
Milieu
Postcode
1012
Plaats
Amsterdam
Omschrijving Melding
PFAS zijn giftig, opruimen is duur, maar verbod laat op zich wachten
Elke dag komen er meer giftige PFAS bij in het milieu en ondertussen geven we veel geld uit om deze stoffen weer weg te krijgen. Grond van de voormalige vliegbasis Soesterberg bijvoorbeeld, waar vandaag een Eurocommissaris en een staatssecretaris kwamen kijken, wordt schoongemaakt om de plek geschikt te maken voor woningen. Dat kost tientallen miljoenen euro's.
Op de plek stond vroeger een brandweerkazerne, waar eens per maand werd geoefend met PFAS-houdend blusschuim. Daardoor zitten er nu "tientallen kilo's" in de bodem, legt Johan van Leeuwen van kennisinstituut KWR Water uit. En dat terwijl PFAS bij hele lage concentraties al giftig zijn. "Op nanogramniveau", aldus de PFAS-onderzoeker.
100 jaar
PFAS verwijderen kan door de aarde af te voeren. In Soesterberg gaat het om een stuk dat tot 2 meter diep wordt afgegraven zodat er kan worden gebouwd. Maar Van Leeuwen zegt dat de PFAS "met hoge concentraties" tot 10 of 11 meter diep zitten.
En dit is nog maar één probleemplek, terwijl er veel meer zijn. Van Leeuwen schat dat er zo'n 20.000 plaatsen in Nederland extra zijn vervuild (extra, want PFAS zitten overal in de grond) (op Schiphol liggen taloze hopen met PFAS-vervuilde grond onder een summier afdekzeiltje, Red.) Maar hoeveel plekken 'risicovol' zijn, weet eigenlijk niemand, zegt de onderzoeker. "Dat is de realiteit."
In Europa gaat het om een veelvoud aan vervuilde plekken. Europese onderzoekers concludeerden onlangs dat PFAS-vervuiling de komende jaren honderden miljarden kan kosten als er niets verandert in de aanpak. En ondertussen komen er nog steeds PFAS bij in het milieu, bijvoorbeeld door lozingen en uitstoot van chemieconcern Chemours in Dordrecht en door gebruik van pesticiden.
Op die diepte is het nu nog geen acuut gevaar, maar de stoffen verplaatsen zich wel langzaamaan naar plekken waar drinkwater wordt gewonnen. Dus voor de langere termijn - Van Leeuwen schetst dat de PFAS over 100 jaar het drinkwater kunnen hebben bereikt - zou je veel meer grond moeten afvoeren. "Dan heb je al heel snel een hele grote operatie."
Nederland wil 10.000 verschillende PFAS verbieden, en hoopt dat Europees te regelen. Maar dat duurt lang. In 2021 werd de eerste stap gezet; samen met vier andere Europese landen meldde Nederland het verbod aan in Europa.
Het verbod moet gaan gelden voor productie, gebruik, verkoop en import van PFAS. Een eventueel verbod gaat overigens niet meteen in. Bedrijven krijgen nog anderhalf tot maximaal twaalf jaar de tijd om te zoeken naar alternatieven in hun producten. Ook zitten er uitzonderingen in het voorstel, bijvoorbeeld voor medische apparatuur als hartlongmachines.
Al jaren ligt het voorstel dus in Brussel, waar nog onderzoek wordt gedaan en belanghebbenden zich er nog over mogen uitlaten. Uiteindelijk moet het leiden tot een voorstel van de Europese Commissie, waar de EU-lidstaten dan weer over stemmen.
Elke dag komen er meer giftige PFAS bij in het milieu en ondertussen geven we veel geld uit om deze stoffen weer weg te krijgen. Grond van de voormalige vliegbasis Soesterberg bijvoorbeeld, waar vandaag een Eurocommissaris en een staatssecretaris kwamen kijken, wordt schoongemaakt om de plek geschikt te maken voor woningen. Dat kost tientallen miljoenen euro's.
Op de plek stond vroeger een brandweerkazerne, waar eens per maand werd geoefend met PFAS-houdend blusschuim. Daardoor zitten er nu "tientallen kilo's" in de bodem, legt Johan van Leeuwen van kennisinstituut KWR Water uit. En dat terwijl PFAS bij hele lage concentraties al giftig zijn. "Op nanogramniveau", aldus de PFAS-onderzoeker.
100 jaar
PFAS verwijderen kan door de aarde af te voeren. In Soesterberg gaat het om een stuk dat tot 2 meter diep wordt afgegraven zodat er kan worden gebouwd. Maar Van Leeuwen zegt dat de PFAS "met hoge concentraties" tot 10 of 11 meter diep zitten.
En dit is nog maar één probleemplek, terwijl er veel meer zijn. Van Leeuwen schat dat er zo'n 20.000 plaatsen in Nederland extra zijn vervuild (extra, want PFAS zitten overal in de grond) (op Schiphol liggen taloze hopen met PFAS-vervuilde grond onder een summier afdekzeiltje, Red.) Maar hoeveel plekken 'risicovol' zijn, weet eigenlijk niemand, zegt de onderzoeker. "Dat is de realiteit."
In Europa gaat het om een veelvoud aan vervuilde plekken. Europese onderzoekers concludeerden onlangs dat PFAS-vervuiling de komende jaren honderden miljarden kan kosten als er niets verandert in de aanpak. En ondertussen komen er nog steeds PFAS bij in het milieu, bijvoorbeeld door lozingen en uitstoot van chemieconcern Chemours in Dordrecht en door gebruik van pesticiden.
Op die diepte is het nu nog geen acuut gevaar, maar de stoffen verplaatsen zich wel langzaamaan naar plekken waar drinkwater wordt gewonnen. Dus voor de langere termijn - Van Leeuwen schetst dat de PFAS over 100 jaar het drinkwater kunnen hebben bereikt - zou je veel meer grond moeten afvoeren. "Dan heb je al heel snel een hele grote operatie."
Nederland wil 10.000 verschillende PFAS verbieden, en hoopt dat Europees te regelen. Maar dat duurt lang. In 2021 werd de eerste stap gezet; samen met vier andere Europese landen meldde Nederland het verbod aan in Europa.
Het verbod moet gaan gelden voor productie, gebruik, verkoop en import van PFAS. Een eventueel verbod gaat overigens niet meteen in. Bedrijven krijgen nog anderhalf tot maximaal twaalf jaar de tijd om te zoeken naar alternatieven in hun producten. Ook zitten er uitzonderingen in het voorstel, bijvoorbeeld voor medische apparatuur als hartlongmachines.
Al jaren ligt het voorstel dus in Brussel, waar nog onderzoek wordt gedaan en belanghebbenden zich er nog over mogen uitlaten. Uiteindelijk moet het leiden tot een voorstel van de Europese Commissie, waar de EU-lidstaten dan weer over stemmen.
