(leestijd circa 3 minuten)
Eén dag voor de verkiezingen heeft minister Robert Tieman (BBB) van Infrastructuur een luchthavenbesluit voor vliegveld Eelde vastgesteld. Het besluit is niet alleen controversieel, het is een regelrechte juridische tijdbom.
Het vergaande besluit – in feite de vergunning voor het Drentse vliegveld – is nu genomen door een dubbel demissionair kabinet dat leunt op slechts 32 zetels in de Tweede Kamer (nu zelfs nog maar 28). Het besluit had er al moeten liggen in 2014, maar nu blijkt ineens sprake van onbegrijpelijke haast.
De minister heeft zonder argumenten een lawine aan bezwaren terzijde geschoven. Zowel de Vereniging Omwonenden Luchthaven Eelde (Vole) als de gemeenten Groningen en Tynaarlo, milieuorganisaties en meerdere buurtorganisaties hebben hun kritiek geleverd. Vole noemt de vergunning “schandalig” en constateert dat de mensen in de omgeving wederom de sluitpost vormen.
Het nieuwe luchthavenbesluit geeft Eelde ruimere openingstijden. Vliegtuigen mogen nu een uur langer tot middernacht landen en op termijn mag de luchthaven ‘s morgens een halfuur eerder open (om 6:00 uur in plaats van 6:30 uur). Maar dan moeten er eerst voldoende luchtverkeersleiders gevonden zijn.
Volgens de omwonenden hebben mensen en dieren door de eerdere starts en latere eindtijden langer last van de vliegherrie. Hoewel vliegveldbaas Meiltje de Groot beweert dat de geluidsoverlast niet toeneemt door stillere vliegtuigen, staat die claim haaks op de brede kritiek.
Rammelend besluit
De kritiek gaat veel verder dan alleen geluidsoverlast. Het besluit rammelt op zoveel punten dat de indruk ontstaat dat het ministerie bang is voor verdere problemen bij uitstel.
Het besluit staat namelijk haaks op het langjarige beleid dat is vastgelegd in de Luchtvaartnota 2020-2050 waarin staat dat juist wordt gestreefd naar minder nachtvluchten, niet meer. Ook is het onderzoek naar draagvlak zwaar gemanipuleerd door het gekozen postcodegebied veel groter te maken. Daardoor werd ook mensen gevraagd naar hun mening die nog nooit een vliegtuig boven hun huis hadden gezien.
Verder ligt er geen volwaardige milieueffectrapportage (MER) aan het besluit ten grondslag. De summiere MER-beoordeling ging uit van onjuiste gegevens. Zo zijn geluid, de hinder en de luchtverontreiniging aantoonbaar onjuist berekend.
Geen economische onderbouwing
Uit onderzoek blijkt verder dat de geldende natuurvergunning wordt overschreden en dat de economische onderbouwing van de uitbreiding onvoldoende is. Prognoses over het aantal passagiers dat van het noodlijdende vliegveld gebruik gaat maken zijn “uit de lucht gegrepen”, aldus Vole.
De Raad van State was in zijn advies ook al kritisch op het besluit. Tien dagen geleden wees de raad op de gammele economische onderbouwing. Ook ziet de RvS dat het besluit niet is getoetst aan artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (recht op privéleven) en artikel 7 van het EU-handvest (fundamentele rechten). Hierdoor is onduidelijk of en in welke mate de fundamentele rechten worden geraakt en welke rechtvaardiging daarvoor geldt.
Vole heeft sterk de indruk dat I&W niet wist hoe om te gaan met al de kritiek. De minister heeft het controversiële besluit eenvoudigweg “over de schutting gegooid” met de impliciete gedachte dat de bestuursrechter het maar moet uitzoeken.
Opnieuw een dieptepunt
Minister Tieman dacht kennelijk dat hij het zeer kritische advies van de Raad van State wel kon negeren, maar dit leidt slechts tot een nieuw bestuurlijk en rechtstatelijk dieptepunt.
De handelswijze van Tieman is extreem riskant voor de overheid. Bij een vergelijkbare procedure rond vliegveld Teuge heeft de Raad van State aangetoond dat zij “geen spaan heel laat” van dergelijke slecht onderbouwde besluiten met vernietiging als resultaat. Als dat ook bij Eelde gebeurt, begint het hele circus van voren af aan. Dan moeten het besluit en de onderbouwingen grondig worden herzien, wat weer miljoenen zoniet tientallen miljoenen euro’s belastinggeld gaat kosten.
Vole heeft er alle vertrouwen in dat het luchthavenbesluit zal sneuvelen bij de Raad van State. Maar op dit moment blijven de omwonenden achter zonder goede rechtsbescherming. Ze stappen dan ook naar de rechter om een voorlopige voorziening te vragen om de verruiming van de openingstijden terug te draaien. Vole verwacht dat de rechter daar weinig moeite mee zal hebben, gezien het zeer recente kritische advies van de Raad van State.
