Opkoop agrarische bedrijven door Schiphol klap voor boeren én natuur

De opkoop van boerenbedrijven door Schiphol om stikstofruimte voor het vliegverkeer te creëren is desastreus voor het herstel van de natuur en vergroot de bijdrage die veehouders moeten leveren. Wat is het geval? In tegenstelling tot de boeren, de bouwers en de industrie profiteert Schiphol van een dubbele afkap voor de stikstofuitstoot. Alle bedrijven, inclusief Schiphol, hoeven stikstofdepositie buiten een straal van 25 kilometer rond de onderneming niet mee te tellen, maar voor Schiphol geldt een tweede grens: de uitstoot boven een vlieghoogte van 900 meter wordt evenmin toegerekend aan de luchtvaart. Dit maakt dat veruit het grootste deel van de stikstofdepositie, volgens de TU Delft zo’n 70 procent, niet bij Schiphol ‘in rekening’ wordt gebracht. In de berekeningen pakt dit uitermate gunstig uit, voor Schiphol. Wanneer het vliegveld de rechten opkoopt van een lokale boer om de eigen uitstoot te compenseren, gaat het totaal aan rechten over. Maar nu Schiphol gebruikmaakt van de dubbele afkap en slechts minder dan 30 procent van de eigen uitstoot hoeft te compenseren, kan er met de gekochte stikstofruimte ineens pakweg drie keer zoveel stikstof worden uitgestoten. Opkoop zorgt voor groei stikstofuitstootPer saldo gaat de natuur hier dus enorm op achteruit. Er wordt niet gedaan aan beperking van de stikstofuitstoot, maar juist aan groei. Bovendien wordt de rekening voor de depositie die wél wordt veroorzaakt door, maar niet wordt toegerekend aan Schiphol, neergelegd bij de boeren vlakbij natuurgebieden. In die gebieden zal immers blijken dat de berekende depositie vanwege de kunstmatige afkapgrenzen van Schiphol sterk afwijkt van de werkelijke depositie. Ondanks alle lokale maatregelen die boeren rond zo’n gebied nemen, zet het natuurherstel niet in. Dan ontstaat er grote druk om nóg meer actie te ondernemen: meer boeren moeten hun bedrijf sluiten of forse investeringen plegen om de uitstoot van Schiphol – die er wel is, maar niet wordt toegerekend – te compenseren. Stikstofuitstoot luchtvaart groeit jaarlijksDe situatie in de praktijk zal zelfs nog ongunstiger uitvallen voor het natuurherstel. Waar boeren met technische maatregelen hun stikstofuitstoot kunnen beperken, stuurt de luchtvaartsector zelfs aan op groei van de uitstoot. Vliegtuigen worden steeds groter en stoten daarom meer NOx uit. En in de race naar minder CO2-uitstoot worden vliegtuigmotoren steeds efficiënter, moeten ze daarvoor op hogere bedrijfstemperaturen werken en stoten per definitie méér stikstofoxiden uit dan oudere motoren. De luchtvaartindustrie is met haar voordeel van de dubbele afkap zo een ware stikstof-verdriedubbelaar. Een onrechtvaardige situatie die alleen maar is ontstaan omdat het kabinet de uitstoot van het vliegverkeer boven de 900 meter hoogte blijft uitsluiten van de berekeningen. In strijd met Europese regelsDit gebeurt in strijd met regels van de Europese Unie en in strijd met de adviezen van de Commissie Remkes. Nederland is één van slechts drie lidstaten die weigeren de uitstoot hoger in de lucht toe te schrijven aan de vliegindustrie. Overigens is de kans groot dat het kabinet vroeg of laat zal worden gedwongen door een rechter of door de EU om de uitstoot boven de 900 meter wel mee te nemen. En ook de afkapgrens op 25 kilometer staat onder druk en wordt as we speak door de Raad van State beoordeeld. Als een of beide grenzen vervallen, ziet de situatie voor Schiphol er veel minder rooskleurig uit. Voor de meeste bedrijven geldt dat zij hun activiteiten op één locatie hebben geconcentreerd. Een afkap op 25 kilometer afstand is dan nog te begrijpen. Maar het vliegverkeer van en naar Schiphol vindt plaats boven heel Nederland en heeft dus impact op alle kwetsbare natuurgebieden. Dan is die afkap niet te rechtvaardigen. Rijk rekenenAls beide afkapgrenzen sneuvelen, zal Schiphol minstens drie keer zoveel ‘stikstofruimte’ nodig hebben om de activiteiten voort te zetten. Schiphol meldde gisteren met de aankoop van een klein aantal boerenbedrijven voor een bedrag van naar schatting 25 miljoen euro ‘genoeg’ stikstofruimte te hebben aangeschaft om door te kunnen gaan. Maar het staatsbedrijf rekent zich rijk, omdat het uitgaat van historische rechten die betwist worden. Hoewel Schiphol (en de andere vliegvelden) nooit een natuurvergunning hebben aangevraagd, denkt de directie aanspraak te kunnen maken op 480.000 vergunde vluchten. De 25 miljoen euro werd uitgegeven om dat aantal te kunnen ophogen naar de gewenste 500.000 vluchten. Naar de rechterMaar deskundigen op het gebied van de natuurwetgeving stellen dat Schiphol op veel minder vluchten aanspraak kan maken. Zij gaan uit van een volume van hooguit 275.000 vluchten. In dat geval zou Schiphol veel meer boerenbedrijven moeten gaan uitkopen – zelfs zoveel dat er letterlijk geen boer meer overblijft in de verre omtrek van het vliegveld. Schiphol zal niet vrijwillig meegaan in deze visie. De kans is dan ook groot dat hier binnenkort de rechter aan te pas moet komen. Natuurbeschermers van Mobilisation for the Environment werken al meer dan twee jaar aan de voorbereidingen van zo’n zaak.
20 januari 2023, 12:57