Alarmerende studie: formaldehyde veel schadelijker dan gedacht

Afgelopen week verscheen een nieuw onderzoek naar het gevaar van formaldehyde in de atmosfeer. Schiphol is de grootste uitstoter van deze kankerverwekkende stof in ons land en nu blijkt dat het goedje veel schadelijker is dan eerder gedacht. Het vrijdag jongstleden gepubliceerde onderzoek concludeert dat de effecten van relatief lage concentraties formaldehyde tot op heden zijn onderschat en dat het spul ook in zeer lage concentraties en bij langdurige blootstelling kan leiden tot sterfte, longziektes, hart- en vaatziekten en kanker. In Nederland valt formaldehyde onder de zeer zorgwekkende stoffen (zzs). Dat zijn stoffen waarvan onomstotelijk vaststaat dat ze een gevaar vormen voor de gezondheid van mens en dier of voor de natuur. Organisaties die dergelijke stoffen uitstoten zijn wettelijk verplicht de emissies zo snel mogelijk en zo ver mogelijk terug te dringen. Het veroorzaken van steeds meer zzs-uitstoot in streng verboden in de Wet milieubeheer. Uitstoot Schiphol groeit illegaalUit openbare gegevens van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) blijkt echter dat de uitstoot van Schiphol jaar na jaar groeit. Waar het vliegverkeer (tot een maximale vlieghoogte van 900 meter) in 1990 35.660 kilogram per jaar uitstootte, was dat in 2015 gegroeid naar 39.930 kg en in 2019 zelfs tot 44.800 kg. Waar andere bedrijven de uitstoot van formaldehyde ieder jaar reduceren conform de wet, groeit die van Schiphol jaar na jaar illegaal (illustratie: RIVM). Schiphol is hiermee veruit de grootste uitstoter van ons land en stoot ieder jaar vierenhalf keer zoveel uit als de nummer twee, isolatiematerialenfabriek Rockwool. Waar andere grote vervuilers hun uitstoot zonder uitzondering steeds verder hebben teruggebracht, geldt voor Schiphol juist het tegenovergestelde. Het vliegveld overtreedt hiermee de Wet milieubeheer die bedrijven verplicht de emissie van formaldehyde te minimaliseren. Dat dit ongestraft kan gebeuren, spruit voort uit een foute interpretatie van die wet door het ministerie van Infrastructuur. Die stelt keer op keer dat de zzs-uitstoot door vliegtuigen niet valt onder de Wet milieubeheer, maar onder de Luchtvaartwet. MisdadigDeskundigen noemen deze opinie van Mark Harbers fout en menen dat ook de uitstoot van vliegtuigen onder de Wet milieubeheer valt. De groeiende formaldehyde-uitstoot van Schiphol noemde MOB-voorman Johan Vollenbroek eerder “misdadig”. De luchtvaartwet stelt echter geen enkele eis aan zzs-emissies. Minister Harbers van Infrastructuur heeft de Tweede Kamer al toegezegd dit misverstand uit te zoeken, maar ondertussen stoot Schiphol dus jaar na jaar grote hoeveelheden kankerverwekkende stoffen uit. De formaldehyde is slechts één van die stoffen: in totaal gaat het om naar schatting 280.000 kilogram aan allerlei giftige stoffen die in een straal van zo’n tien kilometer rond Schiphol worden uitgestoten. Hoewel de gezondheidsschade van formaldehyde al lang en breed bewezen is, waarschuwt het nieuwe onderzoek dat de effecten van lagere doseringen over het hoofd zijn gezien, maar dat er aantoonbare negatieve effecten zijn bij zeer lage concentraties. Schade al bij zeer lage concentratiesMet name longziektes, waaronder longkanker, treden vaker op bij concentraties in de atmosfeer vanaf één deeltje per miljard. Hart- en vaatziekten vanaf zo’n 5 deeltjes per miljard en ook de sterftekans neemt toe vanaf grofweg dezelfde concentraties. Dat zijn ontzettend lage concentraties, die door het vliegverkeer makkelijk worden overschreden. Longproblemen nemen snel toe vanaf zeer lage concentraties formaldehyde in de atmosfeer (illustratie uit het beschreven onderzoek ‘Ambient formaldehyde and mortality: A time series analysis in China’) Het onderzoek – waarin de relaties werd vastgesteld tussen ziektes, sterfte en de langdurige blootstelling aan formaldehyde – was zeer grootschalig en daarom zeer betrouwbaar. Tussen 2013 en 2018 werden niet minder dan 5,3 miljoen sterftegevallen onderzocht op deze relatie. Snel strengere regels nodigDe conclusies betekenen dat er een acuut gevaar bestaat voor alle mensen die wonen of werken in een straal van tien kilometer rond het vliegveld. Van deze regio is bekend hoeveel formaldehyde het vliegverkeer uitstort in de atmosfeer. Dat wil niet zeggen dat buiten die regio geen gevaar bestaat. De onderzoekers achten het van het grootste belang dat er snel strengere regelgeving komt voor de uitstoot van formaldehyde om de volksgezondheid beter te kunnen beschermen.
03 juli 2022, 14:06