Minister Van der Wal misbruikt haastrapport voor stikstofaanpak

VVD-minister Christianne van der Wal heeft haar stikstofbrief deels gebaseerd op een haastig opgesteld en daardoor onvolledig rapport van RIVM. Boeren en burgers worden hierdoor misleid. Wat is het geval? In de startnotitie ‘Nationaal Programma Landelijk Gebied’ verwijst de minister naar het rapport ‘Bijdrage aan de stikstofdepositie in de natuur vanuit de industrie, het verkeer en de consumenten‘. In dat rapport staat op pagina 59 doodleuk te lezen dat “dit rapport in relatief korte periode in de zomervakantie tot stand is gekomen. Een aantal belangrijke sectoren zijn hierbij nog niet volledig uitgewerkt. RIVM denkt daarbij aan de sectorgroep Mobiliteit waar alleen de sector Wegverkeer aanwezig is”. RIVM stelt vervolgens dat het logisch zou zijn om een en ander ook uit te werken voor de sectoren Binnenvaart, Zeescheepvaart en Luchtvaart. “De hiervoor benodigde berekeningen zijn zeer uitgebreid en vergen meerdere weken computertijd.” Luchtvaart niet doorgerekendHieruit blijkt klip en klaar dat onder meer de luchtvaartsector niet is doorgerekend, terwijl de minister in haar startnotie glashard beweert dat het met de uitstoot van de vliegtuigen wel meevalt. Zij zegt dit zonder dat RIVM de achterliggende berekeningen heeft kunnen maken. Gezien de opmerkingen in het rapport is het instituut opgezadeld met een onmogelijke klus om in zeer korte tijd een rapport op te leveren dat vervolgens door de minister wordt misbruikt in haar uitlatingen. Onbegrijpelijk en onverantwoordHet is onbegrijpelijk en onverantwoord dat beleid dat zo belangrijk is voor het land, zo ingrijpend is voor duizenden (boeren-) gezinnen, waarmee zoveel belastinggeld is gemoeid, wordt gebaseerd op zo’n onvolledig haastrapport. Het heeft er alle schijn van dat naarstig wordt gezocht naar nieuwe vrijstellingen voor de in Den Haag zo geliefde vliegindustrie. Dat wordt nog eens onderstreept door een andere frase uit dezelfde notitie van Van der Wal. “De reductie van NOx wordt gerealiseerd door generiek landelijk beleid (onder meer het Klimaatakkoord, het Schone Lucht Akkoord, de structurele aanpak stikstof) en Europese regelgeving.” De reductie die op deze manier landelijk wordt bereikt, draagt zo bij aan het reduceren van de ‘stikstofdeken’. Vermindering van die deken heeft een positieve invloed op de reductie die gebiedsgericht moet plaatsvinden, zo stelt de minister. “Omdat NOx-emissies van industrie en mobiliteit in het algemeen minder tot piekbelastingen leiden in Nederlandse Natura 2000-gebieden, maar wel bijdragen aan de stikstofdeken, is het bij deze sectoren effectiever om de stikstofbelasting via generiek beleid te verlagen.” Creatief taalgebruikDe crux zit hier in de formulering ‘in het algemeen’. Dat is niets meer of minder dan creatief taalgebruik om de impact van mobiliteit en dus ook luchtvaart te versluieren. Immers is de lokale impact van een megahub als Schiphol wel degelijk enorm. Dit blijkt ook uit recent door KNMI en de Europese ruimtevaartorganisatie ESA gepubliceerde kaarten met de NO2-emissies, gemeten met de Tropomi-satelliet. Dit instrument is in staat zeer nauwkeurig de concentraties NO2 in de troposfeer (het onderste deel van de atmosfeer) te meten. Vergelijking van metingen voor en tijdens de corona-periode (zie afbeelding), waarin het vliegverkeer sterk werd teruggebracht, bevestigen dat het vliegverkeer van en naar Schiphol regionaal veel NO2-uitstoot veroorzaakt. De vervuiling raakt vele Natura 2000-gebieden. Geluidscontouren te herkennen in stikstofmetingenDe Tropomi-beelden zijn zelfs zo duidelijk dat de ligging van de start- en landingsbanen van Schiphol te herkennen is. De gemeten NOx-concentraties volgens zelfs vrij nauwgezet de bekende geluidscontouren rond Schiphol. En alsof dat nog niet genoeg is, blijkt uit een recente studie van de TU Delft nog eens dat Schiphol goed is voor 24 tot 31 procent van alle stikstofuitstoot in de regio. Ook in die studie werd de vliegluwe coronaperiode aangegrepen om de invloed van het vliegverkeer te bepalen op de totale uitstoot. Al met al geeft dit meer dan voldoende argumenten om Schiphol (en mogelijk de andere vliegvelden) juist wél binnen de gebiedsgerichte aanpak van de minister te laten vallen. Voer voor milieuorganisaties én boerenHet omzeilen van de impact zal juridisch ongetwijfeld voor problemen gaan zorgen wanneer agrarische belangenverenigingen de generieke aanpak gaan aanvechten bij de rechter. Immers kunnen zo vele boeren in een positie raken waarin zij hun bedrijf moeten inkrimpen of stopzetten, terwijl het vliegverkeer verder zou kunnen groeien. Maar ook natuurbeschermingsorganisaties maken grote kans bij de rechter omdat de minister met deze werkwijze voorbijgaat aan het doel van de hele operatie: het herstel van de natuur. Een aanpak die bovendien haaks staat op de gebiedsgerichte aanpak van de uitstoot door de boeren. Voor de liefhebber van details over het al dan niet gebiedsgericht aanpakken van de luchtvaart hebben we een korte white paper laten samenstellen. Dit document kan behulpzaam zijn voor boeren of natuurorganisaties die naar de rechter willen stappen. Het white paper is hier gratis te downloaden.
20 juni 2022, 15:14