Jaarrapportage BAS zet politiek en beleidsmakers op verkeerde been

Recentelijk bracht het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (BAS) de jaarrapportage uit over gebruiksjaar 2021. Daarin komt het meldpunt voor vliegoverlast tot het fantastische inzicht dat nieuwere toestellen stiller zijn en tot minder meldingen leiden. De ‘minder hinder’-plannen van Schiphol werken, luidt het heuglijke nieuws. Niets is minder waar. Op basis van de binnenkomende meldingen probeert BAS trends en patronen te ontdekken waarmee het adviezen geeft aan Schiphol, de luchtverkeersleiding en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Daardoor hebben de rapportages een belangrijke functie, omdat mede op basis van die adviezen beleid wordt opgesteld dat invloed heeft op de leefomgeving van honderdduizenden omwonenden van Schiphol. Het is dan ook van groot belang dat de cijfers plus de interpretatie van die cijfers juist zijn en hout snijden. SchipholWatch stuurde de openbaar beschikbare documenten daarom naar een onafhankelijk analist die nu tot de conclusie komt dat getwijfeld moet worden aan de ruwe cijfers en dat de interpretatie van de data op zijn minst twijfelachtig is, zoniet ronduit verkeerd. ‘Relatief stiller’In het persbericht bij de jaarcijfers 2021 brengt BAS prominent de boodschap dat over moderne toestellen relatief weinig meldingen worden ingediend. Bij voorbeeld de ‘geluidsarmere’ Boeing 787 Dreamliner wordt volgens BAS voortgestuwd door “relatief stillere en zuinige motoren”. Binnen de categorie grote vliegtuigen heeft dit type een lage notering in het aantal meldingen, zo schrijft het bureau. “Dit laat zien dat de vlootvernieuwing die een aantal luchtvaartmaatschappijen heeft doorgevoerd van grote positieve invloed kan zijn op het aantal meldingen.” BAS legt veel nadruk op het feit dat oude 747’s juist tot veel klachten leiden. Daaraan besteedt het een hele paragraaf in de jaarrapportage. Kort wordt in de inleiding vermeld dat er 5 procent meer meldingen zijn geweest dan een jaar eerder, terwijl er juist minder vliegverkeer was. BAS wijt die groei van meldingen bij minder vluchten aan de sluiting van met name de Polderbaan. Die lag er maandenlang uit voor groot onderhoud. In lijn met de praatjes van BenschopWie deze passages leest, als politicus, beleidsambtenaar of journalist, krijgt de boodschap voorgespiegeld dat de luchtvaartindustrie goed bezig is met innovatie en dat de nieuwe toestellen leiden tot steeds minder hinder. Precies in lijn met de praatjes van Schiphol-directeur Dick Benschop en zijn spindokters. Fantastisch nieuws dus! Maar klopt deze interpretatie van de ruwe cijfers wel? Helaas, de harde getallen leiden in handen van een ervaren analist tot andere, zelfs tegengestelde conclusies. Conclusies die veel dichterbij de waarheid liggen dan het narratief van BAS. Conclusies die ook beter aansluiten op wat omwonenden ervaren. Het aantal melders per vliegbeweging is in tien jaar verdrievoudigd (illustratie: BAS) Wat blijkt er wel uit de cijfers? Ten eerste: het aantal melders per vliegbeweging is in tien jaar tijd bijna verdrievoudigd. Volgens bovenstaande grafiek uit de BAS-rapportage ligt het aantal melders per honderd vliegbewegingen in 2011 net boven de één. In 2021 is dat gegroeid naar drie, een enorme toename. Het is dan een vreemde conclusie om te stellen dat stillere vliegtuigen leiden tot minder klachten. Als vliegtuigen echt stiller zouden worden, zou een afname van het aantal meldingen per vliegbeweging mogen worden verwacht. Immers is in de tien tussenliggende jaren zo’n 30 procent van de vloot vervangen door modernere toestellen. Steeds groter gebied met overlastWat ook duidelijk wordt uit een presentatie over de BAS-rapportage – in dit geval die uit 2019 – is dat het gebied waarin mensen overlast ondervinden van Schiphol steeds groter wordt. Heatmap van meldingen bij BAS in 2010 (illustratie: BAS) Heatmap van meldingen bij BAS in 2019, zoek de verschillen (illustratie: BAS) Duidelijk te zien in de twee heatmaps van geregistreerde meldingen is dat het gebied in de afgelopen tien jaar fors gegroeid is en dat ook de intensiteit van de meldingen is toegenomen: steeds grotere gebieden kleuren paars en zelfs roze. Nog een conclusie die moet worden getrokken uit de eigen gegevens van BAS, maar niet in het rapport zijn beland, is dat de officiële geluidscontouren rond Schiphol geen goed beeld geven van de ervaren overlast. Meer melders buiten dan binnen de berekende geluidscontouren van Schiphol (illustratie: BAS) In deze grafiek uit de rapportage van 2019 is te zien dat het aantal melders buiten de 48 Lden-contour in de periode van 2015 tot en met 2019 ruim is verdubbeld. Dit bevestigt dat de overlast door Schiphol over een veel groter gebied ervaren wordt dan waarmee rekening wordt gehouden in beleidsstukken en de regelgeving. Die conclusie is in lijn met wat het RIVM in 2018 al vaststelde: “Het RIVM beveelt aan om bij het ontwikkelen en implementeren van beleid rekening te houden met personen buiten het huidige aandachtsgebied. Dit gebied wordt bepaald door vastgelegde contouren. Uit de verdeling van de huidige ziektelast blijkt dat het grootste deel van de personen die negatieve gezondheidseffecten door geluid van vliegverkeer ondervinden, zich buiten de bepalende contouren bevindt”, zo valt te lezen in de Motie Schonis. Niet zomaar een beetje overlastHet RIVM spreekt hier expliciet van ziektelast, veel ingrijpender dus dan ‘een beetje overlast’. Deze mensen worden in hun gezondheid geraakt. Deze conclusies verschillen volledig van die van BAS. De hinder neemt niet af. Integendeel, in steeds grotere gebieden neemt die toe in omvang en intensiteit. Bovendien in een zorgwekkend tempo, waarbij belangrijke indicatoren in tien jaar tijd verdubbelen of zelfs verdrievoudigen. Burgers zouden mogen verwachten dat BAS deze ontwikkelingen herkent en erover adviseert. In plaats van te zoeken naar echt belangrijke ontwikkelingen, zoals de invloed van een nieuwe manier van aanvliegen of opstijgen (NADP2), gaat Schiphol op zoek naar kleine lichtpuntjes en vestigt daar de aandacht op. De rapportage probeert het frame te bevestigen dat innovaties de hinder gaan verminderen. Meldcijfers worden misbruiktBAS, lees Schiphol en de luchtverkeersleiding, maken zich schuldig aan kwalijk wensdenken. Cijfers en bevindingen worden misbruikt om tot conclusies te komen die gunstig zijn voor de luchtvaartindustrie. Die conclusies zijn niet objectief, niet kritisch en simpelweg niet waar. Deze analyse toont aan dat de manier waarop Schiphol het eigen klachtenmeldpunt organiseert onwenselijk en misleidend is. Het inzichtelijk maken van overlast is geen belangenvrij, neutraal proces. Uitkomsten worden gebruikt in politieke besluitvorming. Gezondheidsinstanties baseren er beleid op. Conclusies kunnen de sector remmen of juist ruim baan geven. Voor omwonenden hangt hun gezondheid en woonplezier ervan af. Dat in handen leggen van Schiphol, met grote financiële belangen, kan niet goed gaan. En dat gaat het ook niet. Het is daarom zaak dat de registratie van meldingen en de beleidsadvisering bij een onafhankelijke instantie worden ondergebracht. Onder de regie komt van een inspectiedienst, de GGD of het RIVM. Zoals het nu gaat, kan het niet langer. Het is vragen om (grote) ongelukken à la het Groninger gasschandaal.
20 mei 2022, 18:38