Manifestaties tonen breedte maatschappelijk verzet tegen luchtvaart

Honderden mensen lieten zich gisteren horen voor krimp van de luchtvaart. Mogelijk nog belangrijker is het uiteenlopende pluimage van de betogers. Van studentenverenigingen tot vakbonden, van milieuorganisaties tot omwonenden en van natuurverenigingen tot politieke partijen, allemaal zetten ze grote vraagtekens bij het actuele luchtvaartbeleid. Pleiten voor krimp van de luchtvaart is allang geen ‘hobby’ meer van een klein groepje ‘activistische’ omwonenden of van een ‘ultralinks smaldeel’ in de politiek. Krimp van de luchtvaart is tegenwoordig een wens die breed wordt gedragen in de samenleving. Om met de politieke partijen te beginnen. Waar vijf jaar geleden slechts de Partij voor de Dieren en GroenLinks kritiek uitten op het luchtvaarbeleid, waren gisteren bij de manifestaties zichtbaar politici aanwezig van onder meer SP, D66, ChristenUnie en zelfs het CDA. Waar het CDA landelijk netjes aan de leiband loopt van de VVD, zijn lokale bestuurders aanmerkelijk kritischer op de luchtvaart. Zij zien dat hun kiezers dag en nacht gebukt gaan onder het lawaai en de vervuiling door een industrie die vrijwel ieder decennium minimaal één keer gered moet worden met belastinggeld. Gezien de sprekers gisteren staat nog slechts één coalitiepartij krimp van de luchtvaart in de weg. Dat is de partij van premier Rutte. Tienduizenden studentenwoningen nodigGisteren uitte de studentenbeweging een hartekreet richting Den Haag. Duizenden studenten hebben geen woonruimte en in de regio Amsterdam heeft dat vaak te maken met Schiphol. Een enorm project als Uilenstede in Amstelveen – waar maar liefst in één klap 2500 woningen zouden worden gerealiseerd – kan vooralsnog geen doorgang vinden omdat de vliegtuigen er te laag overheen vliegen. “Studenten boven vliegen”, exclameerde de voorzitster van de bond. Ook was daar FNV, nota bene vertegenwoordiger van duizenden luchtvaartmedewerkers. Zelfs zij geeft aan dat Schiphol alleen maar zo groot is geworden dankzij de lage tarieven die vervolgens resulteren in al te lage lonen. De vakbond is niet blind voor de klimaatgevolgen en wil liever een kleiner Schiphol met beter betaalde banen. Uiteraard pleit de bond tegelijkertijd voor maatschappelijke ondersteuning van werknemers die daardoor mogelijk hun baan zullen verliezen. Dat besef bestaat er binnen de pro-krimp-luchtvaartgroepen en de wil om te helpen is er. Tal van scenario’s en ondersteunende programma’s zijn allang uitgewerkt, en zijn realistisch, mede geholpen door de krapte op de arbeidsmarkt. Grotere toegevoegde waarde eldersBerekeningen tonen aan dat luchtvaartmedewerkers elders vaak beter kunnen verdienen doordat hun toegevoegde waarde aan de samenleving groter wordt dan te blijven werken in een marginale en vervuilende industrie. Klimaatbewegingen als Greenpeace, Milieudefensie en Extinction Rebellion slaan zo de handen ineen met traditioneler clubs als de Waddenvereniging, bezorgde jeugd in de Fridays for Future en academici uit de geneeskunde, de sociologie en de gezondheidswetenschappen. Boeren morrenTegelijkertijd begint het gemor uit de agrarische sector steeds luider te klinken. Hoewel gisteren niet zichtbaar aanwezig, waren er welzeker bezorgde boeren bij de manifestaties. Zij kunnen geen begrip opbrengen voor de vrijstellingen van de luchtvaartindustrie om te voldoen aan milieu- en klimaatregels, terwijl zijzelf ook na grote investeringen keer op keer het deksel op de neus krijgen van een kabinet dat geen beslissingen durft te nemen. De breedheid van de coalitie die pleit voor krimp moet in de directiekamers op en rond Schiphol alle alarmbellen doen afgaan. De vliegindustrie moet daar iets mee, de sociale licentie voor hun bedrijfsvoering staat zwaar ter discussie. Jaren geleden heeft SchipholWatch de toen kersverse directeur Dick Benschop daar al eens voor gewaarschuwd in een open brief. Hem gevraagd met die uitdaging om te gaan als een echte ondernemer. Hij koos ervoor dat niet te doen en in plaats daarvan zich te richten op weer meer groei. Hij wilde geen ondernemer zijn, maar als een echte beroepsmanager slechts risicoloos op de winkel blijven passen. Afkeer steeds breder gedragenDat beleid vertaalt zich nu in de vorming van de steeds breder gedragen afkeer van de luchtvaartsector. Het bedrijfsmodel piept en kraakt aan alle kanten en komt hier en daar zelfs helemaal tot stilstand als een ogenschijnlijk klein radertje als 150 ‘koffergooiers’ van KLM een paar uur het werk neerleggen. Ja, er staan nog steeds drommen mensen urenlang gewillig in de rij om voor een paar centen naar de zon te vliegen. Maar gezien de snel stijgende kosten voor milieu en natuur en de groeiende wens om de vervuiler te laten betalen, zal over tien jaar wel blijken dat het nooit meer zo wordt als in ’topjaar’ 2019. Heren, Benschop, Elbers, Harbers, mevrouw Rintel. Het is nog niet te laat, maar de tijd dringt. Van u wordt gevraagd te komen met structurele en toekomstbestendige oplossingen. Uw verdienmodel druist in tegen de welvaart van Nederland en het welzijn van grote groepen Nederlanders. Blijf vooral geloven in uw gedroomde techno-fixes als waterstofvliegtuigen, e-kerosine en vliegende V’s. Maar dat ontslaat u niet van de plicht om nu echt in actie te komen. Kies voor krimp voordat er voor u wórdt gekozen.
15 mei 2022, 13:10