De staat van Schiphol in 2021: deplorabel

Gisteren bracht de Inspectie Leefomgeving & Transport (ILT) het jaarlijkse standaardwerk ‘De staat van Schiphol‘ uit. Ondanks de helft minder vliegverkeer dan ‘normaal’ weet het vliegveld niet binnen de lijntjes te kleuren. Schiphol doet wat het wil, zo kan de rapportage worden gelezen. Geluidsgrenzen worden overschreden, aanbevolen maatregelen ter bevordering van de veiligheid worden uitgesteld en medewerkers zijn nog steeds bang melding te maken van gevaarlijke voorvallen. Opvallend is ook de conclusie van ILT dat vliegtuigen niet stiller worden, integendeel. In 2021 nam het gemiddelde geluidsvolume per vliegtuig zelfs toe. Tegelijkertijd explodeerde de CO2-uitstoot per passagierskilometer doordat er in het gebruiksjaar 2021 op zijn best met halflege toestellen werd gevlogen. Minder passagiers in een toestel betekent dat de totale uitstoot moet worden verdeeld over minder mensen. Preferentie aan de laars gelaptSchiphol blijkt zich niet te houden aan de regels voor het preferente baangebruik. Regelmatig werd een extra startbaan ingezet zonder dat daar aanleiding toe was. De inspectie onderzoekt op dit moment of Schiphol kan worden aangesproken op de overschrijdingen van baangebruik en geluidsniveaus. Overschrijding van de geluidsgrenzen vond in 2021 plaats op de aanvliegroute naar de Buitenveldertbaan, nota bene de baan waarvan veruit de meeste mensen overlast ondervinden. Die baan werd dus veel te vaak ingezet, met als gevolg overlast voor naar schatting zo’n 150.000 bewoners van de wijken in Amsterdam-Buitenveldert, -Zuidoost en Amstelveen-Noord. Op aanbevelen van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid werkt Schiphol al jarenlang aan de invoering van een integraal veiligheidsbeheersysteem (ISMS). Sinds de start in 2017 zijn nu slechts 19 van de 39 verbeterpunten ingevoerd. Een aantal maatregelen is nu zelfs uitgesteld omdat er nauwelijks geld in kas is vanwege de corona-crisis. ILT is daar niet blij mee en stelt dat het vliegveld juist voortvarend te werk zou moeten gaan vanwege het toenemen van het vliegverkeer. Nauwelijks alternatieve brandstoffenDe inspectie waarschuwt ook voor de marginale inzet van alternatieve, minder vervuilende brandstoffen. Op dit moment wordt minder dan 1 procent biokerosine bijgemengd, terwijl dit volgens de regering in 2030 al 14 procent moet zijn en in 2050 zelfs 100 procent. Maar regelgeving ontbreekt nog steeds. ILT heeft voor het eerst de meldingen van de site vliegherrie.nl opgenomen in ‘De staat van Schiphol’. Die site is een gezamenlijk initiatief van SchipholWatch en een groot aantal bezorgde organisaties als Greenpeace, Milieudefensie, Partij voor de Dieren en tal van bewonersorganisaties. In gebruiksjaar 2021, lopende van 1 november 2020 tot 1 november 2021, vonden er op Schiphol 256.500 vliegbewegingen plaats, waarvan slechts 60 procent werd afgehandeld op de preferente banen. ’s Nachts vlogen er 16.467 toestellen van of naar Schiphol, gemiddeld ruim 45 per nacht. Veel overstappersIn totaal vlogen er 22 miljoen passagiers via Schiphol. Bijna de helft daarvan waren overstappers: mensen die vanuit het buitenland worden ingevlogen om een overstap op Schiphol te maken. Deze groep voegt nauwelijks iets toe aan de Nederlandse economie, maar veroorzaakt wel twee keer zoveel herrie en vervuiling. Immers maken zij voor een heen- en terugreis vier vluchten, de Nederlander die zonder overstap reist slechts twee. ‘De economische motor’ van ons land Schiphol faciliteerde vorig jaar vooral vluchten naar vakantieland Spanje. Met 12.081 vluchten was dat de topbestemming. Het Verenigd Koninkrijk viel fors terug als gevolg van de inreisbeperkingen die dat land instelde. Goed nieuws is dat het percentage korte vluchten fors is gedaald. In 2021 was 14 procent van de vluchten korter dan 500 kilometer en daarom goed bereikbaar met de trein. In ’topjaar’ 2019 was dat nog 23 procent. Mogelijk begint de reiziger de talrijke nadelen in te zien van vliegen op korte afstanden. Steeds lawaaiiger toestellenDat de herrie per toestel stijgt – in plaats van de door Schiphol steevast beloofde daling – is het gevolg van het vliegen met steeds grotere toestellen. In coronajaar 2021 werd er relatief meer met (grotere en oudere) vrachttoestellen gevlogen en ook in het passagiersvervoer bestaat een trend richting groter, zwaarder en luidruchtiger. De gemiddelde bezetting van ieder vliegtuig duikelde van 150 naar 100 passagiers. Vliegen met halflege toestellen betekent meer herrie en vervuiling per passagier. Voor de herrieproductie maakt het immers nauwelijks uit of een toestel al dan niet volledig gevuld is. Bij vliegen naar behoefte – met volle toestellen dus – zou het aantal vliegtuigen, en dus de hinder, fors terug te brengen zijn. Schiphol had dan toegekund met grofweg tweederde deel van het totale aantal vliegbewegingen. Geen 256.000 maar 170.000 vliegbewegingen. Dat zou ook beter zijn geweest voor natuur, milieu en klimaat. Deplorabele staatHet rapport van de inspectiedienst meldt niets over de andere problemen van Schiphol. De gigantische verliezen, de ruzies rond de bouw van een nieuwe terminal, de vervuiling van lucht en bodem, het gebrek aan ethiek bij het management en de problemen met de eigen medewerkers. Opgeteld bij de signalen uit ‘De staat van Schiphol 2021’ is er maar één conclusie mogelijk: het vliegveld is onder leiding van ‘chief executive officer’ Dick Benschop (PvdA) en onder toezicht van president-commissaris Louise Gunning (ook PvdA) in deplorabele toestand geraakt.
22 maart 2022, 14:22