Voorheen de ‘Milieubaan’ blijkt regelrechte aanslag op milieu

Eind jaren ’90 van de vorige eeuw was de grond die nu onder de Polderbaan ligt nog fris en schoon. Twintig jaar later blijkt de bodem sterk vervuild, met onder meer PAK’s en zware metalen. Maar er is geen instantie te vinden die aan de bel trekt. Deze baan werd indertijd verkocht als ‘milieubaan’. Maar in de praktijk blijkt de Polderbaan een ware nachtmerrie voor het milieu. PAK’s zijn polycyclische aromatische koolwaterstoffen, opgebouwd uit een of meerdere benzeenringen. Een deel van die PAK’s is kankerverwekkend. De verschillen tussen de maagdelijke toestand van de bodem vóór de aanleg van de Polderbaan en de situatie nu zijn groot. Destijds werden er vrijwel geen vervuilingen aangetroffen in de bodem. De bouw van de Polderbaan kon dan ook van start gaan zonder de grond vooraf te saneren, zo concludeerde het gespecialiseerde bureau Terrascan op 23 december 1998. De baan werd dan ook aangelegd en in 2003 geopend. Bijna twintig jaar lang startten en landden er dagelijks honderden vliegtuigen toen het vorig jaar tijd was voor groot onderhoud. Zware verontreinigingenVoorafgaand aan die maandenlange opknapbeurt werd de bodem rond de Polderbaan opnieuw onderzocht, weer door Terrascan. Dat meldde op 20 april 2018 zware verontreinigingen. In de bovenste laag van de bodem werd onder meer kwik aangetroffen, naast PAK’s, minerale olie, PFOS en PFOA. In het grondwater vonden de onderzoekers nog meer narigheid: arseen, barium, benzeen, naftaleen en weer PFOA. Die vervuiling strekt zich uit over een groot gebied: de Polderbaan is meer dan drie kilometer lang. Na het lezen van de rapporten slaat de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied alarm. “De bovengrond direct langs de Polderbaan en rijbanen is ernstig verontreinigd met PAK en plaatselijk met koper. Daarnaast is sprake van lichte verontreinigingen met diverse stoffen, waaronder minerale olie. Er is hier sprake van een nieuw geval van bodemverontreiniging”, aldus de dienst in het rapport. Sanering verplicht, maar niet uitgevoerdHoewel bij een grootschalig project als het onderhoud op Schiphol dergelijke vervuiling dient te worden gesaneerd, acht de omgevingsdienst dat in het geval van de Polderbaan niet nodig en niet zinvol. Die conclusie is onbegrijpelijk, want van PAK-verontreinigingen is bekend dat ze goed in water oplosbaar zijn en zich dus makkelijk verspreiden via het grondwater. Verontreinigde grond die voor het onderhoudsproject wordt afgegraven kan volgens de dienst tijdelijk worden opgeslagen naast de baan, zelfs zonder gebruik te maken van scheidingsdoek of folie. Vervuilde grond die overblijft na de werkzaamheden, mag direct naast de Polderbaan worden verspreid en hoeft dus niet te worden gesaneerd. De omgevingsdienst wijt de heftige PAK-vervuiling aan het gebruik van de teerhoudende toplaag op de landings- en rijbanen. Het gebruik van dat materiaal is verboden, maar volgens een rapport van de dienst uit 2019 heeft Schiphol daar ontheffing voor. Beroep op vervallen regelingDe regeling waarop de ambtenaren een beroep doen is echter al in 2013 vervallen. Bij de grote renovatie van de Polderbaan had het materiaal dan ook niet meer mogen worden gebruikt. Toch is dat gebeurd. Schiphol stelt immers dat de oude toplaag deels hergebruikt is in de nieuwe bedekking van de baan. Het illegale hergebruik van de oude toplaag wordt door Schiphol zelf trots verkocht als ‘wonderasfalt‘. Ontelbaar zijn de keren dat het vliegveld zichzelf verkoopt als ‘duurzaam’, terwijl in de praktijk tegen alle regels in en tot op de dag van vandaag verboden en giftige materialen worden gebruikt bij de vernieuwing van de startbanen. Bij het groot onderhoud aan de Polderbaan had verdere verspreiding van de vervuiling relatief eenvoudig voorkomen kunnen worden door het gebruik van damwanden of een alternatieve techniek. Toch vond het onderhoud plaats zonder dergelijke afscheidingen met de omgeving. De omgevingsdienst liet het gebeuren, de gemeente Haarlemmermeer zei er niets van en ook de Provincie Noord-Holland hield zich muisstil. PR-verhalen stroken niet met praktijkDe tegenstelling tussen de PR-verhalen van Schiphol en de dagelijkse praktijk is groot. Terwijl de vliegvelddirectie te pas en te onpas claimt druk bezig te zijn met verduurzamen – noodzakelijk om politiek en maatschappelijk draagvlak te houden in een tijd van groeiend verzet tegen de luchtvaart – blijkt men in de praktijk te werken met verboden en levensgevaarlijke bouwmaterialen, zonder ook maar de geringste maatregelen om de omgeving te beschermen. Met alle gevolgen van dien voor milieu, natuur en leefomgeving. De zo aangerichte milieuschade komt nooit terug in de maatschappelijke kosten-baten analyses van vliegvelden. Deze wordt hooguit vermeld als een pro memorie-post zonder waarde en telt dan ook niet mee bij de bepaling of een vliegveld maatschappelijke waarde oplevert of juist vernietigt. Het saneren van zoveel vervuilde grond loopt al gauw in de tientallen zoniet honderden miljoenen euro’s. Het zou goed zijn als de beleidsmakers in Den Haag, maar ook die van het provinciebestuur in Haarlem, zich eens afvragen wat de beloften van Schiphol waard zijn.
21 februari 2022, 15:06