Participatie RTHA mondt uit in loopgravenoorlog

Het participatieproces van een nieuw luchthavenbesluit voor Rotterdam The Hague Airport (RTHA) ontaardt in één grote chaos nu de grootste bewonersvereniging van ons land uit het traject is gezet, maar wel aan tafel wordt uitgenodigd. Andere bewonersvertegenwoordigers twijfelen om ook uit het traject te stappen. Daarmee lijkt het proces – dat met subsidies van onder meer de gemeente Rotterdam en het ministerie van I&W wordt begeleid door het sjieke bureau WesselinkVanZijst – af te stevenen op een novum: een participatietraject zonder de stem van de burger. Eerder werd de Rotterdamse bewonersvereniging BTV uit het traject geweerd omdat deze club het niet eens is met een tussenrapport waarin gezamenlijk de feiten op een rij zouden worden gezet, maar waarin allerlei gedroomde wensen van de luchtvaartsector terechtkwamen. BTV wilde er dan ook niet voor te tekenen. De eisen van de vliegsector stroken immers niet met die van omwonenden en BTV wil niet haar juridische positie ondermijnen door een handtekening onder het tussenrapport. Het zou dan in een later stadium, als het uitloopt op juridische procedures, de eigen positie verzwakken. Het vliegveld zou dan eenvoudig kunnen beweren dat ‘de bewoners destijds hebben getekend’ zodat BTV geen poot meer heeft om op te staan. Dergelijke tactieken worden rond de luchtvaartsector veelvuldig toegepast. Recentelijk maakte zelfs oud-minister Barbara Visser zich hieraan schuldig in een brief aan de Tweede Kamer waarin zij beweerde dat omwonenden van Schiphol aan de Alderstafel hadden ingestemd met de uitstoot van kankerverwekkende stoffen. LoopgravenoorlogHet uitblijven van de handtekening van BTV was het startschot voor een ware loopgravenoorlog in het Rotterdamse. De vereniging was niet langer welkom op de participatiebijeenkomsten, maar bureau WesselinkVanZijst vertelde aan de buitenwereld dat de vereniging zelf was opgestapt. BTV eiste daarop rectificatie, maar kreeg die pas gedeeltelijk toen zij naar het subsidiërende ministerie van I&W stapte. In een brief van de minister werd inderdaad vastgelegd dat BTV afstand nam van het tussenrapport. Vervolgens werd keer op keer gepoogd door het begeleidende bureau én de directie van Zestienhoven om BTV tóch weer aan tafel te krijgen. De initiatiefnemers kregen kennelijk in de gaten dat een participatieproces zonder burgers niet erg geloofwaardig is. Persona non grataMaar ondertussen had de directie van Schiphol Groep – eigenaar van RTHA – al laten weten niet langer met voorzitter Alfred Blokhuizen van de BTV te willen praten. Wat de reden daarvan is, werd niet toegelicht. Blokhuizen vindt dat een vreemde gang van zaken. Het lokale management van RTHA stuurt uitnodigingen, terwijl het hoofdkantoor het gesprek niet aandurft. “Ik weet niet wat ik daarvan moet denken. Ben ik nu wel of geen gesprekspartner? En als ik aan tafel ga zitten en afspraken maak met het management van RTHA, worden ze dan later teruggefloten door Schiphol”, vraagt Blokhuizen zich af. Ondertussen heeft de BTV alweer een nieuwe uitnodiging ontvangen voor de discussies over een zogenaamde ‘voorkeursvariant’, waarin wordt bepaald welk scenario in de toekomst te volgen is. Daarvoor moet dan wel een geheimhoudingsverklaring worden ondertekend. Volgens BTV een onmogelijke eis, omdat het een vereniging is. De afgevaardigden in het overleg zijn conform de regels van de club verplicht volledige openheid van zaken te geven aan alle leden. Maandenlang geen antwoordenInmiddels zijn de onderlinge relaties zo bekoeld dat brieven van BTV niet langer werden beantwoord door bureau WesselinkVanZijst en dat de bewoners volledig worden afgesneden van de informatievoorziening. Opmerkelijk genoeg ontving de vereniging gistermiddag vlak voor vijf uur wél een antwoord op mails die dateerden van 18 december vorig jaar. Dat was kort nadat WesselinkVanZijst door SchipholWatch om een reactie was gevraagd op dit artikel. Die reactie beperkte zich tot de mededeling dat het bureau er de voorkeur aan geeft een en ander met BTV te bespreken. Het gesteggel over wel of niet participeren is nu ruim vijf maanden bezig, waardoor BTV een achterstand in kennis heeft opgelopen en volgens eigen zeggen niet meer op gelijkwaardige wijze kan deelnemen aan het traject. Vragen om die achterstand in te halen zijn door het bureau weliswaar positief beantwoord, maar tot op heden hebben de procesbegeleiders geen enkele actie ondernomen. Voor de BTV is het langzamerhand welletjes. In een brief op poten schrijft de vereniging aan het sjieke bureau dat het eindelijk openheid eist. “Als u onze deelname niet meer op prijs stelt, kunt u dat beter open en eerlijk communiceren.” Door gemeenten aangestelde vertegenwoordigersBehalve de BTV zitten ook een drietal vertegenwoordigers die zijn aangesteld door de omliggende gemeenten aan tafel, waaronder Rotterdam. Dat zijn krachten die tegen een soort vrijwilligersvergoeding namens de lokale overheid deelnemen aan het participatietraject. Dit drietal overweegt ook uit het overleg te stappen, maar heeft nog geen definitieve beslissing genomen. Het trio zegt desgevraagd zeer ontstemd te zijn over uitspraken van RTHA-manager Ron Louwerse in dagblad Trouw van 23 december vorig jaar als zouden zij instemmen met groei van de luchthaven. Ook suggereerde de lokale baas dat de bewonersvertegenwoordigers hadden erkend dat gehele of gedeeltelijke sluiting van het vliegveld geen optie is. Dat is in hun ogen juist wél een mogelijkheid. Als de aangestelde bewonersvertegenwoordigers alsnog blijven zitten, lopen ze het risico in de valkuil terecht te komen die BTV juist probeert te vermijden. Ze worden dan door het vliegveld medeplichtig gemaakt aan een eventuele uitbreiding, zoals ook wel blijkt uit de opstelling van vliegveldbaas Louwerse in Trouw. Daarmee zouden ze de rechtspositie ondermijnen van omwonenden, terwijl het vliegveld alsnog een groen vinkje kan plaatsen bij het ‘succesvol’ afronden van weer een pseudo-participatietraject. Geheel conform de bestuurscultuur op het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
29 januari 2022, 15:51