Bewoners waarschuwen Kamer tegen onjuiste kosten-baten analyses voor vliegvelden

Het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat (I&W) heeft een nieuwe werkwijze laten opstellen voor het rekenen aan de maatschappelijke kosten en baten van vliegvelden. De luchtvaart is daarmee de enige sector die een eigen methode heeft gekregen. De kritiek is niet van de lucht. Hoewel de werkwijze nog niet is goedgekeurd door de Tweede Kamer, wordt deze al wel toegepast, nu bij het Limburgse vliegveld Beek. Ook bagatelliseerde oud-minister Cora van Nieuwenhuizen een maatschappelijke kosten-baten analyse (mkba) die was opgesteld in opdracht van de gemeente Aalsmeer. Die was niet volgens de nieuwe werkwijze opgesteld en zou dus niet valide zijn. De minister ging hiermee ver buiten haar boekje. Niet alleen is de werkwijzer voor ‘luchtvaart-specifieke’ mkba’s niet behandeld door de Kamer, kennisorganisaties en tal van hoogleraren uitten stevige kritiek op de nieuwe manier van rekenen. Eenzijdige benaderingKern van die kritiek is dat in de nieuwe werkwijzer tijdwinst voor de reiziger zwaar wordt overgewaardeerd en dat kosten voor milieu, klimaat, natuur en woonomgeving nauwelijks meetellen. De werkwijze leidt zo vrijwel automatisch tot de conclusie ‘meer vliegen is meer welvaart’, aldus de critici. Op 24 februari wordt dit nieuwste instrument voor het bevoordelen van de luchtvaartsector besproken in de Tweede Kamer. Geen enkele andere sector in de economie heeft een eigen methode voor het opstellen van mkba’s. Nu steeds duidelijker blijkt dat luchtvaart naast enkele positieve effecten ook ernstige negatieve effecten heeft, blijkt uit berekeningen met de standaard methode steeds vaker dat groei van vliegvelden per saldo een negatieve waarde heeft voor de samenleving als geheel. Duivel uit de doosDat soort conclusies past natuurlijk niet in het straatje van het luchtvaartvriendelijke ministerie van I&W en ook niet in dat van de talrijke lobbyïsten uit de luchtvaartwereld. Daarom is in alle stilte een nieuwe werkwijze opgesteld die afgelopen zomer als een duivel uit de doos werd gepresenteerd nadat de gemeente Aalsmeer een vernietigende mkba had laten opstellen over Schiphol. Ook uit een mkba voor vliegveld Maastricht bleek in 2020 dat groei zou leiden tot waardevernietiging en dat sluiting van dat vliegveld verstandiger zou zijn. Om dergelijke conclusies in de toekomst te vermijden, wordt de tijd die reizigers besparen door te vliegen enorm hoog gewaardeerd en de kosten van de geluidsoverlast zoveel mogelijk weggerekend. Let wel: deze werkwijze wordt alléén voor de vliegsector aangepast, alle andere bedrijven in Nederland worden gewoon op de standaard manier beoordeeld. Wetenschap veegt er de vloer mee aanDe nieuwe manier van berekenen oogst zware kritiek van onder meer luchtvaartdeskundigen van het gespecialiseerde onderzoeksbureau CE Delft en van zo’n vijftig wetenschappers die een brief stuurden aan het provinciaal bestuur in Limburg. Daar wordt voor het eerst de uitzonderlijke werkwijze toegepast. Tegen een van de belangrijkste opstellers van de nieuwe werkwijzer is een klacht ingediend wegens onwetenschappelijk handelen bij het opstellen van de methode. Dat gebeurde onder meer bij zijn werkgever de Vrije Universiteit te Amsterdam. De klacht is ontvankelijk verklaard, maar er is nog geen definitieve uitspraak van de integriteitscommissie. Als de Tweede Kamer op 22 februari akkoord gaat met de nieuwe methode, betekent dit dat voortaan iedere analyse van de maatschappelijke voor- en nadelen van vliegvelden uitpakt in het voordeel van de luchtvaartindustrie. Meer vliegen is dan per definitie gunstig voor de samenleving – op papier dan. Oproep aan leden Kamercommissie I&WBewonersorganisaties waaronder de Alliantie tegen Uitbreiding MAA en SchipholWatch vragen de leden van de Commissie I&W in de Tweede Kamer hun verantwoordelijkheid te nemen en de kritiek op de nieuwe werkwijze serieus te nemen en mee te wegen in hun beslissing. De nieuwe methode maakt het opstellen van dergelijke analyses in de toekomst volledig overbodig omdat de uitkomst bij voorbaat al vaststaat. Een uitkomst die niet in lijn is met de daadwerkelijke effecten van vliegverkeer op de samenleving.
17 januari 2022, 17:43