Gevolgen PFOS-vergiftiging Schiphol veel ernstiger dan gedacht, sanering uit zicht

Uit metingen van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied blijkt dat een gebied van circa honderd vierkante kilometer rond Schiphol zwaar vervuild is met het zeer giftige PFOS. Een deel van die verontreiniging ontstond na een bedrijfsongeval in een KLM-loods op Schiphol. Daar werd in juli 2008 110.000 kubieke meter oppervlaktewater vervuild met deze gevaarlijke stof die onder meer wordt gebruikt in brandblusschuim. In plaats van een dure sanering werd destijds gekozen voor de ’tijdelijke’ en goedkopere opslag van het verontreinigde water in vijf bassins aan de zuidzijde van het vliegveld. Die baden bleken echter lek, waardoor het gif uitsijpelde naar de omgeving. Deze ‘oplossing’ werd mede gekozen aan de hand van de toen geldende normen voor PFOS. Inmiddels heeft het RIVM die normen echter een factor 100 aangescherpt, op last van het European Institute for Health. Die wees de rijksdienst erop dat de giftigheid van PFOS zwaar werd onderschat. Ruzie over de kostenHet tijdelijke karakter duurt nog steeds voort. Er is geen definitieve oplossing voor het verontreinigde water, ook al omdat de betrokken partijen al jaren ruzieën over wie de kosten op zich moet nemen. Is dat Schiphol, de KLM, de milieudienst of het Hoogheemraadschap Rijnland? Het hoogheemraadschap wilde in ieder geval dat KLM meebetaalt aan de kosten van destijds naar schatting 30 tot 40 miljoen euro. Ook ontstond er ruzie tussen provincie en het schap die werd uitgevochten voor de Raad van State. Door het weglekken van het gif – volgens de metingen van de omgevingsdienst inmiddels naar een gebied van tien bij tien kilometer rond Schiphol – zullen die kosten nu fors hoger uitvallen. Gevolg: plannen voor de echte sanering blijven uit. Over de gang van zaken zijn regelmatig vragen gesteld in de lokale politiek van Haarlemmermeer en zelfs in de Tweede Kamer. Adequate antwoorden bleven uit. Opstand in RijsenhoutIn 2018 ontstond over deze kwestie opnieuw ophef toen Schiphol probeerde de vervuilde grond af te voeren naar een plek bij Aalsmeerderbrug. Bewoners in Rijsenhout kwamen in opstand tegen de giftransporten door hun dorp. Schiphol speelde de vermoorde onschuld en zei geen weet te hebben waar de verontreinigingen vandaan kwamen. Als gevolg van de giflekken liggen tal van baggerprojecten stil rond Schiphol. Niemand weet waar het heen moet met het slib van die projecten. Enkele jaren geleden werd de provinciale N201 verlegd en moest er een damwand worden geslagen om verdere verspreiding van het gif te voorkomen. Alleen dat al kostte anderhalf miljoen euro extra. De situatie nu is dat er sinds 2008 wordt voortgemodderd met een ’tijdelijke’ oplossing, die is gekozen vanwege de lage kosten, maar die inmiddels niet meer aan de aangescherpte normen voldoet. In de tussentijd sijpelt het gif naar de omgeving en is het aangetroffen in onder meer het bodemwater, de grond en de Ringvaart. Opeenstapeling van foutenEen opeenstapeling van fouten, miscalculaties, onkunde, zuinigheid en roekeloosheid heeft geleid tot de huidige explosieve situatie zonder uitzicht op een definitieve oplossing. Het probleem is volledig onbeheersbaar geworden en nauwelijks oplosbaar. De huidige kosten van sanering bedragen een veelvoud van de oorspronkelijk geschatte 30 tot 40 miljoen euro. De vraag is zelfs of deze vervuiling überhaupt nog ongedaan kan worden gemaakt. De PFOS-concentraties zijn volgens de omgevingsdienst in een groot gebied van honderd vierkante kilometer zo groot dat deze een direct gevaar opleveren voor de volksgezondheid. Ook bedreigen ze dieren en het milieu. Extreem giftigPFOS-stoffen zijn zo giftig dat volgens de nieuwste inzichten 0,6 nanogram per kilogram lichaamsgewicht ernstige gevolgen voor de gezondheid heeft. Tachtig procent van alle vissen sterft bij een concentratie van slechts 10 nanogram per liter. Een nanogram is één miljoenste deel van een gram. Rond Schiphol zijn waarden gemeten die oplopen van 11 microgram per kilogram grond bij de Ringvaart tot zelfs 16 microgram vlakbij de brandweerkazerne. PFOS hoopt zich op in het lichaam van mens en dier. Deze stoffen kunnen niet door het lichaam worden afgebroken. Ze verstoren de hormoonbalans en verhogen het cholesterolgehalte. Vrouwen hebben een lagere kans om zwanger te worden en baby’s worden te licht geboren. Ook heeft het goedje een negatieve invloed op de groei en het gedrag van kinderen. Het internationale kankeronderzoeksinstituut IARC bestempt PFOS als kankerverwekkend.
22 december 2021, 12:47