‘Herziening luchtruim moet helemaal opnieuw’

De onzekere situatie waarin de Nederlandse luchtvaart zich bevindt en de onduidelijkheden in de huidige ‘herziening luchtruim’ nopen tot een frisse start van dit programma. Dit bepleit een bezorgde burger in een brief aan de commissie Infrastructuur en Waterstaat van de Tweede Kamer. “De keuzes die nu al zijn gemaakt, zijn sterk gericht op het faciliteren van forse groei. Als dit leidende uitgangspunt wordt verlaten, zijn oplossingen mogelijk die veel beter uitpakken voor klimaat, milieu, leefomgeving en geluidshinder. Bijkomend voordeel is dat er ruimte komt voor woningbouw en er geen compensatiemaatregelen hoeven te worden opgelegd aan andere sectoren, zoals de 80 kilometer per uur op snelwegen, de uitkoop van boeren en het inperken van de industrie.” Geen zicht op gevolgenDe schrijver betoogt dat uit de milieu-effectrapportage (MER) blijkt dat er geen enkel zicht is op hoe de huidige luchtruimherziening uitpakt voor de stikstofdepositie in natuurgebieden. Evenmin is duidelijk wat effecten zijn op woon- en stiltegebieden. Die MER en de daarbij horende ‘passende beoordeling’ zijn inderdaad kritisch op de herziening van het luchtruim en het daaruit voortvloeiende groeipotentieel voor de luchtvaart. Zo merken de opstellers op dat “door het ontbreken van precieze kennis over toekomstige omvang en gebruik van vliegroutes geen zekerheid kan worden gegeven over de depositie van stikstof in natuurgebieden”. En: “Omdat het aantal bewoners in een zeker gebied ontbreekt, kan het aantal geluidsgehinderden niet worden bepaald”. Ook waarschuwen de documenten ervoor dat de situatie in het belangrijkste natuurgebied van ons land, de Veluwe, juist kan verslechteren door de nieuwe luchtruimindeling. De reden daarvoor is dat in het programma een nieuwe, vierde aanvlieggebied voor Schiphol wordt gecreëerd vanuit zuidoostelijke richting. Meer vliegverkeer boven de VeluweHet zou daardoor zomaar kunnen gebeuren dat het vliegverkeer boven de Veluwe intensiever wordt. Zekerheid kan daarover niet worden gegeven, omdat de plannen geen informatie geven over de exacte vliegroutes. “Omdat al die aspecten niet kunnen worden beoordeeld, kan niet worden bepaald of het programma voldoet aan de eigen doelstellingen”, aldus de scribent. Eén van die hoofddoelen is immers het verduurzamen van het luchtruim zodat de impact van vliegen op de omgeving wordt beperkt. Daarbij gaat het met name over de beperking van geluidshinder en emissies van CO2, (ultra-) fijnstof en stikstof. Dat over sommige doelstellingen niets zinnigs kan worden gezegd, maar dat wel alvast een voorkeursbeslissing is geformuleerd, is dan ook op zijn minst vreemd. “Het geeft goed aan hoe de echte prioriteiten liggen: het gaat vooral om meer capaciteit, meer vluchten.” Juridische status onbekendBovendien is het programma luchtruimherziening gestart zonder dat bekend was hoe de juridische beginsituatie was. Immers ontbraken de noodzakelijke natuurvergunningen voor Schiphol. En dat is nog steeds het geval. Daarmee ontbreekt zicht op het aantal toegestane vluchten. De briefschrijver wijst de commissie op de onvolledigheid van de plannen. Op talloze plekken wordt gesproken over negatieve effecten op natuurgebieden, terwijl alternatieven onbesproken blijven. Volgens de wet kunnen de negatieve effecten alleen dan worden geaccepteerd als de alternatieven geen soelaas bieden. “Maar er zijn alternatieven voldoende voor handen: een deel van de vluchten kan per trein, goedkope vakantievluchten zouden kunnen worden ontmoedigd en overstappers kunnen geweerd. Ook kan de minister een analyse laten maken welke bestemmingen daadwerkelijk iets bijdragen aan de economie en welke niet.” In februari van dit jaar konden belanghebbenden een zienswijze indienen op de luchtruimherziening. Doorgaans volgt dan spoedig een nota van antwoord, waarin het ministerie ingaat op de bezwaren. Voor de luchtruimherziening is deze nota nog steeds niet verschenen.
12 december 2021, 16:24