Minister maakt omwonenden medeplichtig aan gevaarlijke uitstoot

Demissionair minister Barbara Visser ontwijkt in haar antwoorden op de brief van SchipholWatch de meest cruciale vragen en voorziet tegelijkertijd de Tweede Kamer van verkeerde informatie. Een analyse. SchipholWatch schreef eerder een brief aan de bewindslieden van het ministerie I&W toen staatssecretaris Steven van Weyenberg zich had uitgelaten over de onhoudbare situatie rond Tata Steel. Hij stelde dat het belang van de burgers voor het belang van een vervuilende industrie moest gaan. Wij constateren dat de situatie rond Schiphol vergelijkbaar is en op deelgebieden zelfs ernstiger dan rond de staalfabriek. Waarom dan niet ingrijpen bij Schiphol, zo vroegen wij aan de demissionair minister en staatssecretaris. Twee maanden na verzending antwoordde Visser met een brief die veel meer vragen oproept dan beantwoordt. Wel of niet acceptabel?Zo gaat de minister niet in op de vraag of zij de huidige situatie rond Schiphol acceptabel vindt, gezien de ontwikkelingen rond Tata. Door het tonen van een tabelletje met de uitstoot in heel Nederland, suggereert zij dat het wel meevalt met de uitstoot van het vliegverkeer, maar de tabel wordt niet voorzien van enige tekstuele duiding. Zij lijkt geen waardeoordeel te durven verbinden aan de cijfers uit haar tabel. De tabel zegt niets over de lokale effecten, waarbij tonnen aan giftige stoffen worden uitgestort boven een klein gebied. Een dergelijk suggestieve benadering werd omwonenden van Tata gelukkig bespaard door de moedige Van Weyenberg. Hij toonde meer lef en realiteitszin dan zijn baas. SchipholWatch vroeg de minister juist wél een standpunt in te nemen. Vindt zij de uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen door Schiphol wel acceptabel (en waarom dan) of juist niet? En in het laatste geval: wat gaat Visser er dan concreet aan doen en per wanneer? Het antwoord staat helaas niet in de brief. Verschil in bescherming van groepen mensenDoor de vraag niet te beantwoorden ontwijkt de minister het verschil in beleid tussen Tata en Schiphol te verklaren. Volgens de Nederlandse wet is iedereen gelijk, dus zou er geen verschil mogen bestaan tussen de bescherming van mensen rond een staalfabriek en mensen rond een vliegveld. De overheid dient een eenduidig beleid te voeren en dat geldt des te meer voor het beleid van één ministerie. Zowel Tata als Schiphol vallen qua uitstoot onder I&W. Overigens valt het qua uitstoot van giftige stoffen rond Schiphol helemaal niet mee. Grove berekeningen duiden erop dat die uitstoot tot vijftien keer hoger is dan in de rest van ons land acceptabel wordt geacht. Het gaat hier om onder meer kankerverwekkende stoffen als benzeen. Bij andere vliegvelden, zoals Rotterdam Airport, worden ook nog grote hoeveelheden van het giftige lood de lucht in geblazen door gedateerde hobbyvliegtuigjes die niet op loodvrije brandstof kunnen draaien. In de brief aan de bewindslieden vroegen we specifiek om beschermd te worden tegen de gevaarlijke uitstoot van het vliegverkeer. Ook daarop gaat de minister niet in. Bescherming van de burgers is één van de belangrijkste taken van de overheid. Het terugdringen van levensbedreigende uitstoot valt daar zonder twijfel onder. De minister gaat er niet eens op in. ‘Tweede Kamer stemde toe’Zeer stuitend is dat minister Visser in haar antwoorden de Tweede Kamer medeverantwoordelijk maakt voor de kankerverwekkende uitstoot. Ze stelt dat de Kamer heeft ingestemd met de huidige regels. Wij kunnen echter nergens in de notulen van de Kamer terugvinden dat zij instemde met het uitstorten van 6.400 kilogram benzeen over de lokale bevolking. Of met de enorme hoeveelheden ultrafijnstof, de vluchtige organische stoffen of de massa’s stikstof- en carbonoxydes. We vragen de minister dan ook om aan te tonen dat zij de Kamer heeft geïnformeerd over die uitstoot en waar het besluit door het parlement is genomen om de emissie van zoveel zeer zorgwekkende stoffen goed te keuren. Zolang de minister dat besluit niet boven water kan krijgen, blijft de vraag staan op welke wijze de Kamer heeft ingestemd met de plannen. Kan de Kamer überhaupt instemmen met gevolgen waarover zij niet is geïnformeerd? ‘Omwonenden kozen er zelf voor’Eenzelfde medeplichtigheid rekent zij toe aan de omwonenden. Zij zouden aan de Alderstafel hebben ingestemd met de vieze uitstoot. Dat is ronduit verwerpelijk. In het pseudo-participatietraject rond Schiphol hebben omwonenden geen enkele wezenlijke invloed gehad op de besluitvorming rond Schiphol. Toch wordt dat overleg nu in stelling gebracht als legitimatie voor het in gevaar brengen van de gezondheid van diezelfde omwonenden. Het zou de minister sieren deze stelling formeel terug te trekken. Geloof in toekomstige verbeteringenVerderop in de antwoorden stelt de minister veel vertrouwen te hebben in toekomstige verbeteringen, zonder aan te geven wanneer deze verbeteringen gaan optreden. Sterker nog: uit eigen stukken van het ministerie blijkt duidelijk dat de luchtkwaliteit helemaal niet gaat verbeteren. Dat kan ook niet, omdat veel van de aangehaalde technofixes onhaalbaar of onrealistisch zijn. Het is dan ook ronduit misleidend wat de minister hier beweert. We hopen maar dat de Tweede Kamer dit ook door heeft. Zo haalt zij het Schone Lucht Akkoord aan, maar dit akkoord zegt helemaal niets over de uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen. Sterker nog: de hele luchtvaart is initieel buiten dit akkoord gehouden. Het gaat slechts over fijnstof en stikstofoxydes, niet over benzeen, tolueen of zware metalen. Stoffen die juist de luchtvaart in grote hoeveelheden uitstort over woonwijken in de omgeving. Luchtvaartnota beweert het tegendeelOok geeft de minister aan dat de luchtvaartnota verbetering gaat opleveren. Maar in die nota staat nu juist te lezen dat er van toekomstige verbeteringen nauwelijks sprake is. Zoals op pagina 87: “De nadelen van vliegen worden steeds duidelijker. De uitstoot van CO2, (ultra-) fijnstof, stikstof en geluidsoverlast stijgt door de groei van de luchtvaart. Nieuwe, schone technieken kunnen dat tempo op dit moment niet bijhouden”. In de milieu-effectrapportage van die nota staat expliciet geschreven op pagina 134: “Rondom luchthavens is te verwachten dat ten opzichte van 2018 er waarschijnlijk een toename van de stikstofemissies plaats zal vinden door de groei van het aantal vliegbewegingen”. En: “Het verdienmodel heeft echter niet het doel om de emissies te reduceren en de luchtkwaliteit te verbeteren”. Plus: “Doordat verwacht wordt dat de achtergrondconcentraties van NOx en fijnstof in de toekomst zullen dalen, is de verwachting dat de luchtkwaliteit ook in de omgeving van luchthavens zal verbeteren, zelfs als de luchtvaart meer NOx en fijnstof zou uitstoten”. Juist meer uitstoot giftige stoffenKortom: hier staat onomwonden dat de luchtvaart méér gaat uitstoten en niet minder. Andere sectoren mogen het gaan oplossen. De compensatie, als die al komt, betreft niet de gevaarlijke stoffen die in grote hoeveelheden specifiek door de luchtvaart worden uitgestoten. Die uitstoot neemt zelfs toe ten opzichte van de bestaande situatie. In tegenstelling tot wat de demissionair minister hier beweert. Al met al geeft de minister in haar brief geen enkel perspectief voor omwonenden die in de vuile, kankerverwekkende uitstoot van het vliegverkeer moeten leven. Ze schuift alles op de lange baan, wil meer onderzoek en rekent op uiterst dubieuze toekomstige ontwikkelingen die in tegenspraak zijn met de conclusies uit haar eigen luchtvaartnota. Demissionair minister Barbara Visser schendt hiermee het voorzorgsprincipe dat de basis hoort te zijn van goed bestuur. Het is overduidelijk dat omwonenden een sterk verhoogd gezondheidsrisico lopen, maar de minister wil geen enkele maatregel nemen om dit gevaar te beteugelen en terug te dringen. Integendeel: zij stuurt aan op nog meer vliegverkeer, dus nog meer vervuiling en gezondheidsschade.
18 november 2021, 16:55